Ιωάννης Δομπόλης: Ο «Ταμίας της Ελλάδας» που εργάστηκε αμισθί για τη χώρα
Μία από τις λιγότερο προβεβλημένες αλλά ιδιαίτερα σημαντικές μορφές του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της εθνικής ευεργεσίας υπήρξε ο Ιωάννης Δομπόλης.
Υπάρχουν κάποιες προσωπικότητες που αν και δεν τυγχάνουν μεγάλης προβολής, υπήρξαν πολύ σημαντικές στη διαμόρφωση του ελληνικού κράτους στα... γεννοφάσκια του, λίγο μετά την ολοκλήρωση της Επανάστασης του 1821. Μία από αυτές υπήρξε ο Ιωάννης Δομπόλης, ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με την εκπαίδευση και την πνευματική αναγέννηση του υπόδουλου Ελληνισμού.
Γεννήθηκε το 1769 στη Νίζνα της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας (σήμερα στην Ουκρανία), γιος του εμπόρου Τριαντάφυλλου Δομπόλη, με ρίζες από την Ήπειρο. Αφού ολοκλήρωσε τις βασικές σπουδές του, στράφηκε στο εμπόριο και στις τραπεζικές δραστηριότητες στην Αγία Πετρούπολη, όπου κατόρθωσε να διευρύνει σημαντικά την οικογενειακή περιουσία.
Καθοριστική υπήρξε η γνωριμία του, το 1809, με τον Ιωάννη Καποδίστρια. Οι δύο άνδρες μοιράζονταν το ίδιο όραμα: την πνευματική καλλιέργεια των Ελλήνων ως θεμέλιο για την εθνική απελευθέρωση. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δομπόλης ανέλαβε ενεργό ρόλο στη Φιλόμουσο Εταιρεία, που είχε ιδρυθεί στη Βιέννη το 1814 με στόχο την ενίσχυση της ελληνικής παιδείας και τη διάδοση του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Υπουργός Οικονομικών χωρίς... μισθό
Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ακολούθησε τον Καποδίστρια στην Ελλάδα και σαν σήμερα στις 7 Φεβρουαρίου του 1828 διορίστηκε Ταμίας της Ελλάδας -θέση αντίστοιχη με σημερινό υπουργό Οικονομικών- την οποία υπηρέτησε αμισθί έως το 1829. Στη συνέχεια επέστρεψε στη Ρωσία, όπου τιμήθηκε με τίτλο ευγενείας για τη δράση και την οικονομική του επιφάνεια.
Η μεγαλύτερη προσφορά του καταγράφηκε στη διαθήκη του (1849), με την οποία κληροδότησε σημαντικό ποσό στο ελληνικό Δημόσιο για την ενίσχυση πανεπιστημιακού ιδρύματος στην ελληνική πρωτεύουσα -όραμα που συνδέθηκε συμβολικά με το όνομα του Καποδίστρια.
Μετά τον θάνατό του το 1850 στην Αγία Πετρούπολη, μέρος του κληροδοτήματος αποδόθηκε στην Ελλάδα το 1911. Η αξιοποίησή του συνέβαλε στη θεσμική συγκρότηση του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο από το 1922 φέρει τη διπλή ονομασία που διατηρεί έως σήμερα.
Η περίπτωση Δομπόλη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής διασποράς που επένδυσε πλούτο και επιρροή στην Παιδεία, αφήνοντας διαχρονικό αποτύπωμα στη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους.
